Keith Jarrett – The Köln Concert

Keith Jarrett – Eerste helft jaren (19)70

Inleiding

Het opmerkelijke verhaal van een album dat er bijna niet was geweest: The Köln Concert, het bestverkochte solo album binnen de jazz en het best verkochte piano album aller tijden.

Keith Jarrett

Keith Jarrett is een Amerikaanse pianist en componist. Hij speelde samen met Art Blakey, Charles Lloyd en Miles Davis. Sinds de jaren (19)70 leidt hij zijn eigen groep en treedt op als solo artiest. Hij speelt jazz, fusion en klassieke muziek.

In 1973 begon hij solo piano concerten te geven, die hem uitermate populair maakten. De concerten waren onvoorspelbaar en van begin tot eind geïmproviseerd. Deze concerten werden regelmatig vastgelegd en uitgebracht. In 1975 deed Jarrett Keulen aan.

Keith Jarrett – Keulen 1975 reclame

Keulen, 1975

Het verhaal van Keith Jarrett in Keulen in 1975 kan niet worden verteld zonder aandacht te besteden aan Vera Brandes. Begin 1975 was ze slechts 18 jaar oud en ze organiseerde destijds al bijna vier jaar lang concerten in en rondom Keulen. In 1974 was ze verantwoordelijk voor de serie New Jazz in Cologne, waarvoor ze Keith Jarrett boekte voor een uniek solo piano concert in de Kölner Opernhaus.

Ook ECM moet worden genoemd. Manfred Eicher richtte de platenmaatschappij op in 1969 onder de naam Edition of Contemporary Music. Een initieel klein label dat met het aantrekken van Chick Corea zijn eerste slag sloeg. Zijn eerste album voor het label, Return To Forever, was een groot succes, maar als label bleef ECM vrij onbekend. Keith Jarrett bracht solo piano albums uit voor een klein select publiek.

Toen Keith Jarrett op 24 januari 1974 laat aankwam bij de zaal was hij moe en had rugpijn van de 600 km lange rit in Eicher’s Renault R4, die hen van Zürich, Zwitserland naar Keulen, Duitsland had gebracht. Brandes had overigens vliegtuigtickets geregeld, maar Jarrett had deze ingeruild voor contant geld.

Jarrett had gevraagd om een Bösendorf 290 Imperial grand piano. Het personeel van het operahuis in Keulen vond een Bösendorf piano backstage en dacht dat het de juiste was. Deze werd op het podium geplaatst. Echter, de piano die op het podium stond werd alleen ingezet voor rehearsals en was niet bedoeld voor professionele uitvoeringen. De fout werd ontdekt, maar veel te laat. Daarnaast moest de piano nog nodig gestemd worden. Dat kon worden geregeld, maar het feit was dat de piano niet de piano was waar Jarrett om had gevraagd.

Jarrett weigerde te spelen, maar de 18-jarige Brandes wist Jarrett toch over te halen. Ze boekte een restaurant waar Eicher en Jarrett wat konden eten en alles werd in stelling gebracht voor het concert, én de geplande opnamen. Het geboekte restaurant was vol, te vol, dus het eten kwam laat. Tot overmaat van ramp viel het eten slecht bij Jarrett, zeer slecht zelfs.

Alle signalen leken aan te geven dat dit geen goede avond was voor een concert, laat staan voor een opname. Maar, Jarrett betrad het podium en speelde de piano op een manier die hem niet eigen was, om de piano zo optimaal mogelijk te laten klinken.

Everything was wrong. It was the wrong piano, we had bad food in a hot restaurant and I hadn’t slept for two days, and we almost sent the recording engineers home. Manfred said, “Why don’t we record it anyway since they’re here?”

But I knew something special was happening once I started playing. I remember going on stage thinking there’s no place I’d rather be than sitting at the piano – finally! Sometimes when your resistance is low ideas come, and the piano being a different instrument than I would normally play, I played it differently.

Keith Jarrett

Tegen alle verwachtingen in gebeurde er iets bijzonders op die avond op dat podium in Keulen. Later, op weg naar een volgende afspraak, luisterden Eicher en Jarrett naar de opnamen en ze beseften zich al snel dat de opnamen iets speciaals hadden vastgelegd.

Keith Jarrett – The Köln Concert

The Köln Concert

In de loop van 1975 werkte Eicher aan de opnamen van de avond van 24 januari 1975 en verwekte die tot een dubbel live album: The Köln Concert. Het album werd uitgebracht op 30 november 1975 en bleek een instant succes. Tot grote verrassing (en ongeloof) van Eicher en Jarrett. Het zou uiteindelijk ruim 4 miljoen keer over de toonbank gaan en werd daarmee het best verkopende solo jazz album aller tijden en het best verkopende solo piano album aller tijden. Het kan verkeren…

Recensie

Ik ken The Köln Concert eigenlijk al decennia, maar had er tot voor kort nooit echt naar geluisterd. Voor dit artikel deed ik dat wel er is inderdaad ‘iets’. Het is moeilijk uit te leggen. Wellicht omdat het album een combinatie van jazz, blues is met (minimale) klassieke elementen. Het feit dat het album een uniek concert met unieke uitvoeringen bevat, die later nooit meer zouden worden uitgevoerd, geeft de muziek een soort spanning mee, die moeilijk is te vatten.

Luister dit album bij voorkeur in zijn geheel, ongestoord, met een hoofdtelefoon op. Het is een magische ervaring.

Keith Jarrett – The Köln Concert – Binnenkant klaphoes

Nummers

Alle muziek geschreven door Keith Jarrett.

• Part I
• Part II a
• Part II b
• Part II c

Op het album worden de titels van de stukken voorafgegaan van de tekst KÖLN, January 24, 1975.

Muzikanten

• Keith Jarrett – piano

Na The Köln Concert

Het succes zorgde voor een opleving van de eerder op het ECM label uitgebrachte Keith Jarrett albums. Het succes zou Jarrett de rest van zijn carrière achtervolgen. Hij had dan ook een duaal gevoel bij het album.

I have a complex relationship with The Köln Concert. I realise how, first of all, I didn’t play the piano nearly as well then, so if I listen as a pianist I hear these put-together-sections that are creating themselves, and there is nothing like it in the discography. It was a moment in time and I had the wrong piano and I don’t exactly like my actual touch, my dynamics at all, but there were ideas floating around in my head and I was young and it has these colours and voicings that at that time people were not playing.

So what happens around the time of releasing an album has lots to do with how it was received, but in the here and now its life span seems to go on and on.

Keith Jarrett, 2010

Ter afsluiting

Wat vind jij van The Köln Concert? Laat het weten!

Spotify
De A Pop Life afspeellijst op Spotify is aangepast.