Crass – Abderdare 11-07-1984
Inleiding
In 1986 bracht Crass een verzamelalbum uit, aangeprezen als de Crass Singles Compilation. Een heus Greatest Hits album? Van Crass? Ja, het leek er toch echt op. Het verhaal van Best Before 1984.
Crass
Na de uitgave van Yes Sir, I Will stond Crass op een kruispunt. Gaan we verder of stoppen we ermee? Alles is al gezegd. Op 11 juli 1984 speelde Crass een concert in Aberdare. Op de terugweg naar huis kondigde gitarist N.A. Palmer (Andy) aan Crass te verlaten. Palmer kocht zichzelf uit en vertrok uit Dial House, het hart van Crass, de boerderij waar alle leden samenwoonden, leefden, lief hadden en hun ideeën uitwerkten. Palmer bleek de eerste te zijn met de moed uit te spreken wat anderen voelden en dachten.
Steve Ignorant: “I remember when Andy said he wanted to leave the band. I was thinking ‘Thank fuck for that’, cos I’d been dying to say that for ages, but I didn’t know how to – I was too scared.”
Penny Rimbaud: “Also, we were getting frankly bored with each other. The differences were manifesting.”
Eve Libertine: “I did feel towards the end that we’d lost that feeling.”
© 2008 George Berger, The Story Of Crass
Oud Crass leden – Dial House 2000 (vlnr: Gee Vuacher, Eve Libertine, Steve Ignorant, Penny Rimbaud)
Het verhaal gaat dat Crass altijd al van plan was om te stoppen in 1984. De catalogusnummers van de Crass uitgaven werden opgebouwd volgens een vast stramien: X21984/Y, waarbij X stond voor het aantal jaar tussen het uitgavejaar en 1984 (het deel 21984 uit het catalogusnummer) en /Y voor het volgnummer binnen het betreffende uitgavejaar. Maar in het hierboven ook al aangehaalde boek van George Berger zijn Phil Free en Steve Ignorant heel duidelijk over de intentie te stoppen in 1984, en dat dat altijd al de bedoeling was: “It’s crap”. Anderen zeggen dat dat verhaal wel klopt.
Rond die tijd werd de groep ook voor de rechter gedaagd over de tekst van Bata Motel (afkomstig van het Penis Envy album uit 1981). De rechtszaak was een principieel standpunt voor Crass en er werd veel geld uitgegeven aan advocaten.
Belangrijker wellicht, na het uiteenvallen van Crass, kwam er ruimte voor de personen. De kracht van Crass lag in het collectief, dus toen dag wegviel kwamen er vragen naar boven (Ken ik jou eigenlijk wel?, Vind ik je eigenlijk wel ok?, Wie ben ik zelf?), maar ook irritaties, verwijten, onenigheid en tegenovergestelde toekomstbeelden. Op nieuwjaarsdag 1989 barstte de bom. Dial House werd verlaten door de nog gebleven Crass leden.
In 1985 werden Acts Of Love en Ten Notes On A Summer’s Day nog uitgebracht onder de naam Crass, ook al was het muzikaal ver verwijderd van de voorgaande Crass albums en werkte zeker niet iedereen er aan mee. Beide albums zijn dan ook eerder Penny Rimbaud and Friends uitingen dan Crass.
Crass – Best Before 1984
Best Before 1984
En, in 1986, verscheen Best Before 1984, een dubbelalbum met een verzameling van singles, demo’s, een niet eerder uitgebracht nummer én het laatste nummer dat de band ooit live speelde. De datum van de uitgave is niet geheel duidelijk. Meerdere bronnen gebruiken 27 april 1986 als de uitgavedatum, maar er worden ook data in juni van dat jaar genoemd. Ik heb het voor dit verhaal gehouden op 27 april.
De uitgave week af van eerdere uitgaven. Het album werd voorzien van een kleurenhoes. De gatefold bevatte een kleurenafdruk van de poster die origineel bij de gezamenlijke Crass/Poison Girls single Bloody Revolutions/Persons Unknown werd geleverd. Het is een bewerking van een fameuze Sex Pistols foto, waarvan hun hoofden zijn vervangen door Queen Elisabeth (Sid Vicious), Paus Johannes Paulus II (Steve Jones), Statue of Liberty (Paul Cook) en Margaret Thatcher (Johnny Rotten), geplaatst in een straat met Crass graffiti.
De subtitel doet het album gedeeltelijk eer aan. Het bevat de meeste klassieke singles van de band, maar helaas ontbreken de Our Wedding single (zie het verhaal over Penis Envy) en Merry Crassmas. Maar de overige singles zijn er allemaal. De collectie is mooi en opwindend en bevat klassieke Crass nummers als Shaved Women, Bloody Revolutions, Nagasaki Nightmare, Big A Little A en How Does It Feel?. De verzamelaar is dan ook een goed startpunt voor kennismaking met de wereld van Crass.
Crass – Best Before 1984 – Hoes achterkant
Nummers
Alle nummers geschreven door Crass.
- Do They Owe Us A Living? (¥)
- Major General Despair (¥)
- Angela Rippon (¥)
- Reality Asylum (§)
- Shaved Women (§)
- Bloody Revolutions (µ)
- Nagasaki Nightmare (¢)
- Big A Little A (¢)
- Rival Tribal Rebel Revel (±)
- Sheep Farming In The Falklands (#)
- How Does It Feel? (φ)
- The Immortal Death (φ)
- Don’t Tell Me You Care (φ)
- Sheep Farming In The Falklands (2) (†)
- Gotcha (†)
- You’re Already Dead (ψ)
- Nagasaki Is Yesterday’s Dog-End (ψ)
- Don’t Get Caught (ψ)
- Smash The Mac (¤)
- Do They Owe Us A Living? (÷)
N.B.:
¥ opgenomen op 27 februari 1978, de eerste demo’s van de band, op het album onterecht gedateerd als 1977.
§ afkomstig van de Reality Asylum single, uitgebracht in 1979 (CRASS1).
µ afkomstig van de Crass/Poison Girls Bloody Revolutions/Persons Unknown single, uitgebracht in 1980 (421984/1).
¢ afkomstig van de Nagasaki Nightmare/Big A Little A dubbele A-kant single, uitgebracht 1980 (421984/5).
± afkomstig van de Rival Tribal Rebel Revel flexi-single, later uitgebracht als single in 1980 (421984/6).
# afkomstig van een ongetitelde flexi-disc uit 1982.
φ afkomstig van de How Does It Feel (To Be The Mother Of A Thousand Dead)? single, uitgebracht in 1982 (221984/6).
† oorspronkelijk beschikbaar als flexi-disc, afkomstig van de Sheep Farming In The Falklands single, uitgebracht in 1983 (121984/3).
ψ afkomstig van de laatste single, You’re Already Dead, uitgebracht in 1984 (1984).
¤ niet eerder uitgebracht.
÷ live opgenomen tijdens het laatste Crass concert in Aberdare, 11 juli 1984.
Crass – Abderdare 11-07-1984
Crass
- Steve Ignorant – zang
- Eve Libertine – zang
- Joy De Vivre – zang
- Hari Nana (N.A. Palmer) – gitaar
- Phil Free – gitaar
- Pete Wright – bas, zang
- Penny Rimbaud – drums
- Ge.Sus (Gee Vaucher) – artwork, video’s, tapes
- Mick Duffield – films
Boodschap
Omdat het album een verzamelaar is, is er geen constante boodschap, zoals op een album als Penis Envy. Desondanks zijn de boodschappen helemaal Crass.
In Major General Despair wordt de racistische National Front aangevallen
Reading evening papers about the National Front / They go out and they do it, they’re such a bunch of cunts
© Major General Despair, Crass
Major General Despair is ook onderdeel van Christ – The Album, maar lijkt zowel muzikaal als tekstueel niet op de originele versie op deze verzamelaar.
Crass – Reality Asylum – single
Reality Asylum is een iets andere versie van Asylum, afkomstig van debuutalbum The Feeding Of The 5000. De aanval op het Christendom is nietsontziend.
I am no feeble Christ, not me / “He” hangs in glib delight upon “His” cross, upon “His” cross / Above my body, lowly me / “Christ, forgive!” Forgive? / Holy He, He holy, He holy? / Shit, “He” forgives / Forgive? Forgive? / I? I? Me? I? / I vomit for you, Jesu / Christi-Christus / Puke upon your papal throne
© Reality Asylum, Crass
Een van de redenen waarom ik Crass destijds zo indrukwekkend vond, was de oprechte en eerlijke woede. De emotie wekte mijn bewondering. Zo ook op Shaved Women, een commentaar op hoe vrouwen werd ‘opgedrongen’ zichzelf te scheren om aantrekkelijk te zijn. Het wordt ook gezien als een veroordeling van het scheren van vrouwen na de Tweede Wereldoorlog door de ‘helden’ die opeens tevoorschijn kwamen.
Shaved women collaborators / Shaved women are they traitors? / Dead bodies all around
© Shaved Women, Crass
De tekst wordt geschreeuwd, de muziek is militant minimalistisch. Na een rustpunt keert het nummer in alle hevigheid terug met een herhalende boodschap die de microfoon in wordt gespuugd.
In all our decadence people die
© Shaved Women, Crass
Crass/Poison Girls – Bloody Revolutions/Persons Unknown
Het volgende Bloody Revolutions gaat in op revolutie, geweld en mogelijke oplossingen. Heeft politiek aan de linkerzijde zoveel meer te beiden dan die aan de rechterzijde? De boodschap is dat geweld geweld is, onafhankelijk van de bron.
Well, freedom has no value if violence is the price / Don’t want your revolution, I want anarchy and peace
…
You talk of overthrowing power with violence as your tool / You speak of liberation / And when the people rule / Well ain’t it people rule right now? / What difference would there be? / Just another set of bigots / With their rifle-sights on me
…
You say that revolution / Will bring freedom for us all / Well freedom just ain’t freedom when your back’s against the wall
…
Political right, political left, you can keep your politics / Government is government and all government is force / Left or right, or right or left, it takes the same old course / Oppression and restriction, regulation, rule and law
© Bloody Revolutions, Crass
Crass – Nagasaki Nightmare/Big A Little A
Ook al is Nagasaki Nightmare geworteld in de begin jaren (19)80 overtuiging dat ‘de bom’ zou vallen, die, met de kennis van nu, als irrationeel kan worden weggezet, blijft het nummer angstaanjagend.
Manmade power, manmade pain, Nagasaki nightmare / Deadly rain, deadly rain, Nagasaki nightmare / They’ll do it again, shower us in rain / Deadly, deadly, deadly rain / Nagasaki nightmare, Nagasaki Nightmare
© Bloody Revolutions, Crass
En dan is het tijd voor Big A Little A, wellicht het ultieme Crass manifest. In het eerste deel van het nummer wordt ingegaan op de instituties die onderdrukking vertegenwoordigen, waaronder religie, monarchie, politie, leger en staat. Dat deel wordt afgesloten met:
We’ve got to look for methods to undermine those powers / It’s time to change the tables / The future must be ours
© Big A Little A, Crass
Het tweede deel vat het raison d’être van Crass en haar missie perfect samen. Het gaat om eigen verantwoordelijkheid, keuzes maken en de kans om het eigen leven in te richten zodat dit meer vervulling en mening kan krijgen. Inspirerend, tot op de dag van vandaag.
Be exactly who you want to be, do what you want to do / I am he and she is she but you’re the only you / No one else has got your eyes, can see the things you see / It’s up to you to change your life and my life’s up to me / The problems that you suffer from are problems that you make / The shit we have to climb through is the shit we choose to take / If you don’t like the life you live, change it now it’s yours / Nothing has effects if you don’t recognise the cause / If the programme’s not the one you want, get up, turn off the set / It’s only you that can decide what life you’re gonna get
…
If you don’t like the rules they make, refuse to play their game / If you don’t want to be a number, don’t give them your name / If you don’t want to be caught out, refuse to hear their question /Silence is a virtue, use it for your own protection / They’ll try to make you play their game, refuse to show your face / If you don’t want to be beaten down, refuse to join their race / Be exactly who you want to be, do what you want to do / I am he and she is she but you’re the only you
© Big A Little A, Crass
Crass – Rival Tribal Rebel Revel, How Does It Feel (To Be The Mother Of A Thousand Dead)?, Sheep Farming In The Falklands & You’re Already Dead
Rival Tribal Rebel Revel staat als Pt. 2 ook op Christ – The Album. Vanaf Sheep Farming in The Falklands is de Falkland oorlog en de gevolgen daarvan het onderwerp. De band besteedde relatief veel aandacht aan de oorlog, die tijdens de opnamen van Christ – The Album was uitgebroken. Crass wilde relevant zijn en de huidige tijd becommentariëren. Voor Crass voelde het missen van de Falkland oorlog als een nederlaag. In 2009 zei Rimbaud: “Christ had been intended as a celebration of our collective strength, a tangible demonstration of possibilities. However, against the backdrop of Thatcher’s vicious, pointless war, it all seemed depressingly empty. We were too late, too late by far.” De band had iets goed te maken en deed dat dan ook. Veel aandacht voor de oorlog, en de muziek sloot daar op aan. Disharmonisch, hard, militant, agressief, atonaal. De aanval was zowel tekstueel als sonisch. Lees ook het verhaal over de How Does It Feel single.
Crass – ….In Which Crass Voluntarily ‘Blow Their Own’
…In Which Crass Voluntarily ‘Blow Their Own’
De uitgave van Best Before 1984 werd vergezeld van een essay, getitled …In Which Crass Voluntarily ‘Blow Their Own’. De vraag is wat Crass ‘blow’: whistle, top, image, myth, horn? Het lijkt bij tijden op ‘horn’ (“to blow your own horn” = opscheppen over je eigen prestaties). Een opmerking als “It is not grandiose to claim that we have been one of the most influential bands in the history of British rock” ondersteunt de ‘horn’ theorie toch behoorlijk. Op deze uitspraak na, geeft het essay een prima beeld van de oorspronkelijke drijfveren Crass te starten en hoe het eindigde en de twijfel die na het uiteenvallen zijn intrede deed. Lees het volledige essay in het subartikel …In Which Crass Voluntarily ‘Blow Their Own’.
Crass – Best Before 1984 – De missende singles
Recensie
Best Before 1984 is voor Crass liefhebbers onmisbaar. De eerste helft van de verzameling is essentieel, vanwege de klassieke singles, de opnamen die kristalhelder zijn en Crass toont in haar hoogtijdagen. De tweede helft is overigens niet verkeerd, maar toont voornamelijk een verbetenheid die eerder beperkt dan bekrachtigt.
Voor mij zijn de hoogtepunten van de verzameling Shaved Women, Bloody Revolutions, Nagasaki Nightmare en Big A Little A. Stuk voor stuk verplichte kost voor elke (anarcho)punk liefhebber. Alleen hiervoor is de verzameling al het aanschaffen waard, zeker voor diegenen die, zoals ik, de singles destijds niet in hun bezit hadden. De enige Crass single die ik zelf kocht was How Does It Feel (To Be The Mother Of A Thousand Dead)?.
Jammer dat de singles Our Wedding, Merry Crassmas en Who Dunnit? ontbreken, dat had de collectie compleet gemaakt. Is dit het ‘go-to’ album voor diegenen die geïnteresseerd zijn in Crass? Nee, voor mij is dat nog steeds het onvolprezen Stations Of The Crass.
Crass – Best Before 1984 – The Crassical Collection
Crassical Collection
Alle reguliere albums van Crass werden van 2010 tot 2011 als onderdeel van de zesdelige The Crassical Collection opnieuw uitgebracht. De albums waren geremastered en voorzien van het volledige originele artwork, aangevuld met nieuwe kunstuitingen en liner-notes van Penny Rimbaud en Steve Ignorant.
Helaas zorgde de heruitgaven voor ruzie binnen de band die zich in 1984 had opgeheven. De uitgaven waren ook controversieel binnen de punk gemeenschap, die zich niet van zijn beste kant liet zien. Geklaag over de prijs (die naar huidige standaarden laag was) en een gevoel recht te hebben op gratis materiaal, want ‘dat was waar Crass voor stond’. Tja, Do They Owe Us A Living?…
Crass – Best Before 1984 – Free download
Best Before 1984 was lang het kind van de rekening. De ruzie zorgde voor vertraging, hoge kosten, uitstel op uitstel en speelde een rol in het faillissement van platenmaatschappij Southern. Totdat in 2019 de dan eindelijk de aankondiging werd gedaan: Best Before 1984 zou ook uitkomen in de Crassical Collection, als zevende uitgave. Van 1 tot en met 5 april 2019 werd het album aangeboden als gratis download. Rimbaud:
Crass was then and this now, but the lyrics remain tragically relevant, indeed, Crass were often so prophetic that it’s only now that their warnings might make sense to those who in the day preferred to keep their heads firmly buried in the sand. ‘Global warning? Nah, let’s go down the lido.’ Where the Pistols and The Clash now sit comfortable in the backlit annuls (or is that anus?) of rock’n’roll history, Crass continue to contribute to the ever-growing voice of global dissent.
Het fysieke album zou echter nog op zich laten wachten tot 2 oktober 2020. Deze uitgave bevatte wel de Merry Crassmas en Who Dunnit? singles (Our Wedding was al eerder opgenomen in de Penis Envy heruitgave). Tevens bevatte het album zogenaamde Threads tussen meerdere nummers, wat op vele albums segues worden genoemd. Het nadeel daarvan is dat deze de vaart vaak uit een album halen. Helaas was dat hier ook het geval.
Crass – Bloody Revolutions – Poster (Gee Vaucher)
Gee Vaucher
Het verhaal van Crass is niet compleet zonder het noemen van de naam Gee Vaucher. Vaucher was integraal onderdeel van het Crass collectief. Ze was verantwoordelijk voor alle artwork van Crass en was daarmee onlosmakelijk verbonden met Crass. Na de opheffing van de groep bleef Vaucher schilderijen en compilaties maken. Haar werk heeft (inmiddels) internationaal aanzien en is regelmatig tentoongesteld in gerenommeerde galeries en musea. Zoek haar werk op, het is origineel, schurend, ontroerend en diep menselijk van aard.
Ter afsluiting
Dit was het laatste artikel over Crass op dit blog. Ik heb een lang gekoesterde wens ingevuld: de naam Crass mag niet vergeten worden. Je wordt pas vergeten als mensen je naam niet meer noemen! Los van wat de muzikale impact van de groep was, het was een uniek coherent statement, waarin DIY, zelfsturing, onfhankelijkheid, zelfbeschikking en zelfbewust leven en kiezen centraal stond. Op jonge leeftijd was dat uitermate opwindend en inspirerend.
Video/Spotify
Bij dit verhaal is een video opgenomen. Klik op de volgende link om deze te zien: Video: Greatest Hits? Crass – Best Before 1984. De A Pop Life afspeellijst op Spotify is ook aangepast.
Meer Crass?
- The Feeding Of The 5000
- Stations Of The Crass
- Penis Envy
- Merry Crassmas
- Christ – The Album
- How Does It Feel
- Yes Sir, I Will
